İfadeye çağrıldığınızda: susma hakkı ve müdafi

1. Davetin niteliği

İfadeye davet çoğunlukla telefonla, bazen çağrı kâğıdıyla yapılır. Davetin hangi sıfatla (tanık, müşteki ya da şüpheli) yapıldığını öğrenmek, hazırlığın ilk adımıdır.¹ Tanık ile şüphelinin hakları ve yükümlülükleri birbirinden farklıdır.

Telefonla yapılan davette arayan birimin adını, dosya numarasını ve hangi sıfatla çağrıldığınızı not etmek, sonraki adımları kolaylaştırır.

2. Şüphelinin hakları

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 147. maddesi ifade alma ve sorguda uyulacak kuralları sayar: kimliğin saptanması, isnat edilen suçun anlatılması, müdafi seçme ve yardımından yararlanma hakkı, yakınlarına haber verilmesi, susma hakkı ve lehe delillerin toplanmasını isteme hakkı bunların başlıcalarıdır.²

Susma hakkı, isnat edilen suçlamaya ilişkin açıklama yapmama hakkıdır; kimlik bilgilerinin doğru verilmesi ise bundan ayrı bir yükümlülüktür.

3. Tutanak neden önemlidir?

İfade tutanağı, dosyada sizin anlatımınızın kalıcı kaydıdır. İmzalamadan önce okumak, eksik ya da hatalı yazılan cümlelerin düzeltilmesini istemek hakkınızdır. Tutanakta anlatımınızın özü değil, sözleriniz yer almalıdır.

Kolluk tarafından alınan ifadede müdafi bulunmuyorsa, bu ifade kanunda öngörülen koşullar dışında hükme esas alınamaz.³

4. Müdafiin rolü

Müdafi ifade öncesinde şüpheliyle görüşür, dosyada erişilebilen belgeleri inceler, ifade sırasında hazır bulunur ve usule aykırılıkları tutanağa geçirtir. Bu görev, sonucu değil sürecin hukuka uygunluğunu güvence altına almaya yöneliktir.